Hart onder de riem voor zwakke lezers (en hun ouders)

ik wil / ik wil niet leren lezenVlot het niet met leren lezen in groep 3 en 4? Dan denk je misschien dat je kind nooit goed zal leren lezen. Dat hij altijd een zwakke lezer zal blijven. Eens een zwakke lezer, altijd een zwakke lezer. Toch? Welnee, dat hoeft helemaal niet.* Tijmen bewijst het. Het Geheim? Leeskilometers. Hieronder onze tips, misschien heb jij er ook wat aan als je thuis een zwakke lezer hebt.

Zwakke lezer?

Maar eerst dit: misschien verbaast het je dat Tijmen een zwakke lezer is (was!). Maar het is zo. In groep 3 ging het kielekiele. Na een paar weken verzuchtte hij al: “Je zei dat ik zou leren lezen in groep 3. Nou, ik kan het nog steeds niet.” De magie van het zelf lezen had duidelijk nog niet toegeslagen. We oefenden wel wat thuis, maar niet heel veel omdat ik lezen niet schools wil aanpakken. (Zie ook de poll Dwing jij je kind met leren lezen en zie hier de resultaten van deze poll.)

Scoorde hij eind groep 3 nog avi E3 instructie, midden groep 4 was het E3. Over de cito-scores wil ik het niet eens hebben (au). O toch wel, over de schokkend hoge scores voor rekenen. Maar ja, deze site heet niet Mevrouw Rekenboek.

De juf gaf hem extra hulp met technisch lezen, en voor ons thuis zat er maar een ding op. Leeskilometers. Tijmen moest zelf gaan lezen, lezen, lezen. Klinkt simpel. Maar had ik dat niet ook geprobeerd in groep 3, en begin groep 4? En toen werd mijn voorstel voor leeshulp meestal begrot met luid gebrul (hij zat in zijn dinofase). Maar we hebben onze manieren gevonden om Tijmen wel te laten lezen (die zal ik hieronder met je delen). En daarna liep het als een trein.

Ik wil niet opscheppen (maar jou helpen), maar.. eind groep 4 zat hij qua avi-niveau op E4, precies zoals het ‘hoort’ dus. Er zijn nog wel punten waar we op moeten letten, en we moeten niet verslappen nu het zomervakantie is. Maar nu gaat het als vanzelf. Tijmen heeft enorm plezier in het zelf lezen. Sterker, ik houd gewoon niet meer bij wat hij allemaal leest… Dus heb je een zwakke lezer? Houd moed, overleg met school, en… lees!

Leeshulp? Wat dan?

We lazen drie maanden lang zes keer per week samen, zeker 15 minuten per dag. Samen lezen is om en om een stukje voorlezen.

Na een maand of drie zakte de frequentie door omstandigheden naar vier keer per week. Gelukkig ging hij in die tijd ook steeds meer zelf lezen. Van het huis-tuin-keuken-lezen op straat (posters, naambordjes, wat dan ook) tot en met de prentenboeken van Tim en zo zoetjes aan ook de boeken die we hem voorlezen.

Tips voor leeshulp geven

Motivatie

Tijmen vond het heel erg, zijn lage cito-scores voor lezen. Hij wilde er zelf graag wat aan doen. We hadden een goed gesprek met elkaar in de badkamer (waarom vinden zoveel goede gesprekken op zulke gekke plekken plaats?).

Ons gesprek:

Tijmen: ‘Maar we hebben ook nooit tijd om samen te lezen.’
Ik: ‘Grrmmpf.’ (Denkend aan alle keren dat ik het probeerde, maar hij alleen maar gilde dat hij niet wilde lezen.)
Tijmen: ‘Ja, dat is toch zo?’
Ik: ‘… Zit je met je citoscores?’
Tijmen: ‘Ja.’
Ik: ‘Wil je dan nu vaak samen lezen?’
Tijmen: ‘Vooruit dan.’

Kan het jouw kind niet schelen dat het lezen niet zo gaat? Misschien helpt het om een beloning te beloven? Tijmen vond het vaak fijn als ik na het samen lezen ging voorlezen. Maar misschien werkt bij jouw kind iets anders: samen voetballen, film kijken, legoën, tekenen?

Plezier in boeken

Tijmen was niet zo snel zonder morren veel gaan lezen als hij niet al plezier had in voorgelezen worden. Dat haalde al een belangrijke drempel weg. Ik kon daardoor ook makkelijker boeken vinden die hij misschien leuk zou vinden.

Las je je kind nog niet voor? Probeer dat dan nu wel te doen, los van het samen lezen. Zo leren jullie verschillende soorten boeken kennen, en dus ook wat jullie allebei leuke boeken vinden.

Blijven voorlezen

Samen lezen is inspannend voor je kind, en het heeft in het begin maar weinig met leesplezier te maken. Daarom kwam samen lezen niet in de plaats van voorlezen. We bleven evenveel voorlezen als anders.

Boeken speciaal voor hem

Simpel maar waar: hoe beter het boek bij je kind past, hoe leuker het samen lezen is.

Probeer boeken te vinden over de hobby of sport van je kind. Of kijk wat voor boeken hij het leukst vindt: vindt hij boeken over vriendschap leuk, of over ridders? In het begin lazen we veel over dinosaurussen. Later hadden we juist veel afwisseling in onderwerpen en kwamen we ook aan andere genres toe, moppen, detectives en griezelverhalen bijvoorbeeld. En als ik hem eens in een prentenboek zag kijken, werd dat ons voorleesproject: dan mocht hij het voorlezen aan Tim of aan een ander jonger kind. Stoer hoor!

Houd ook eens bij wat voor vragen je kind stelt. Tijmen vroeg bijvoorbeeld veel over politie en inbrekers en over hoe je lichaam werkt. Als je die vragen opschrijft, dan kun je later op zoek gaan naar boeken over die onderwerpen.

Bibliotheek bezoeken

Zonder de bibliotheek hadden we het niet kunnen doen. Intussen is het een ritueel geworden om met z’n drietjes naar de bibliotheek te gaan en boeken uit te zoeken. Tijmen moest ik in het begin aansporen om ook boeken te zoeken die hij zelf kon lezen. Zelf zocht ik ook boeken voor hem uit.

Trouwens, als je dan toch in de bibliotheek bent, dan kun je meteen vragen of ze boeken kennen over de onderwerpen die je kind interesseren.

Lidmaatschap van de bibliotheek is voor kinderen tot 18 jaar gratis. Je moet wel oppassen voor boetes bij te laat terugbrengen van de boeken. Bij mij gaat dat pas goed sinds ik een ‘bibliotheekafspraak’ in de agenda inrooster.

Op avi-niveau letten (of toch niet)

In het begin lette ik erg op het avi-niveau. Uit de toetsen kwam dat hij avi E3 kon lezen. De eerste weken haalde ik geen boeken in huis met een hoger avi-niveau. Ik gunde hem het succesgevoel: lekker lezen wat hij aankan. Toen het na een weken al veel beter ging, lazen we rustig M4 en een paar weken later E4. Nu is het weer anders, we laten het avi-niveau steeds meer los. Geen idee welk niveau hij nu leest. Gewoon waar hij zin in heeft.

Een vast tijdstip vinden om samen te lezen

Wanneer moeten we dan samen lezen? Het kostte ons behoorlijk wat moeite om daar een manier in te vinden. In het begin onderhandelden we elke dag over het moment om samen te lezen. Zo vermoeiend! Tijmen vond altijd wel een reden waarom het later op de dag moest.

Na een paar weken maakten we vaste afspraken. Samen lezen deden we op schooldagen na het avondeten. In het weekend na het ontbijt. Klaar.

Beurten afspreken

Hoe lang samen lezen duurt, hadden we al afgesproken: een kwartier in elk geval.

Wij lazen om en om. Ik las een stukje, hij las een stukje. Maar hoe lang is zo´n stukje dan? Ook daarin moesten we onze weg vinden. Ik hoorde steeds de tip om elk een bladzijde voor te lezen. Dat doen we nu inderdaad, na bijna een half jaar samen lezen. In het begin was dat echter veel te lang voor Tijmen.

We maakten een andere vaste afspraak. Het fijne van vaste afspraken is dat je niet steeds hoeft te onderhandelen. Dat slokt zoveel tijd op (en energie)… Wij kwamen uiteindelijk uit op twee regels. Soms ‘bof’ ik met korte zinnen, soms hij. Twee regels is niet veel, maar precies goed. Hij werd niet ontmoedigd door eindeloze lappen tekst en we hielden de vaart in het verhaal. Soms las hij mijn regels mee, en hij was trouwens ook weer snel aan de beurt. Het hield hem dus ook bij de les.

Bij informatieve boeken deden we het anders. Die zijn meestal opgebouwd uit korte alinea’s en kadertjes. Onze ‘vaste’ afspraken verschilden, afhankelijk van de opbouw en vormgeving van het boek. Om en om een alinea werkte meestal wel goed.

Woord fout gelezen? Wachten, wachten, wachten….

Natuurlijk maakte Tijmen fouten bij het voorlezen. Ik kreeg van iemand de tip om vijf tellen te wachten voor het corrigeren (in je hoofd, hardop tellen is natuurlijk irritant voor je kind). Ik dacht dat ik dat al deed, maar dat was niet zo. Eigenlijk wachtte ik nooit langer dan twee tellen. Die vijf tellen, dat helpt echt. Daardoor heeft hij rustig de tijd om zich te corrigeren. Soms leest hij een zin door na een fout woord, en ontdekt hij aan het eind van de zin dat het toch niet kan kloppen. Ook dan corrigeert hij zichzelf. Supertip!

Stoer: een boek in bed lezen

Heel gek, maar als Tijmen ging slapen lag er soms zomaar een boek in zijn bed. Daar wist ik natuurlijk helemaal niks van. 😉 Maar ik adviseerde hem om het maar stiekem te gaan lezen, als ik niks door had. Dat klinkt niet logisch en dat is het ook niet, maar het werkte heel goed.

Tijmen vond het hartstikke spannend dat hij stiekem mocht lezen. (Nu is het al maanden niet meer stiekem en spreken we een eindtijd af, waarop we het boek van hem komen afpakken…)

Bij de bedtijd-boeken lette ik helemaal goed op het avi-niveau. Hij was natuurlijk wel moe als hij ging slapen. Ik zorgde er daarom voor dat de boeken op een iets lager avi-niveau waren geschreven dan wat hij officieel aankon.

De resultaten

Al na een paar weken las hij veel sneller. Hij kreeg er ook al snel veel plezier in. Momenteel houd ik hem zelfs niet meer bij, zo snel racet hij door zijn boeken heen voor hij gaat slapen!

De citotoets eind groep 4 wees uit dat hij nu prima op niveau zit: avi E4. En dat terwijl hij in januari dus op E3 zat. De score voor begrijpend lezen is ook omhooggesneld van duidelijk onder het gemiddelde naar de allerbeste score. Alleen de Drieminuten-toets en het leestempo liggen nog erg laag. Maar ik verwacht dat hij zo door blijft lezen dat die ook vanzelf omhoog zullen gaan. Hoop ik dan maar…

In elk geval blijven wij lekker de zomervakantie doorlezen, ook samen. Maar nu omdat het leuk is! Ik hoop dat samen lezen voor jullie ook goed zal uitpakken. Ik ben benieuwd naar jullie ervaringen en tips!

Verder lezen

Leren lezen: tips van avi-boeken, woord- en leespelletjes

Benieuwd wat Tijmen las in de maanden waarover ik het nu heb? Kijk dan hier:
januari | februari | maart | april-mei

* Ik ga er voor dit stuk vanuit dat je kind niet dyslectisch is. Ik ben namelijk geen expert op gebied van dyslexie. Waarschijnlijk weet je zelf ook nog niet of je kind dyslectisch is, als hij in groep 3 of 4 zit. Dat wisten we van Tijmen ook niet. Wel hield de school hem in de gaten wegens mogelijke dyslexie. Juist daarom kreeg hij extra leeshulp: op technisch niveau op school, in leeskilometers (en leesplezier krijgen) bij mij thuis. Die extra leeshulp is een voorwaarde voor er dyslexie-onderzoek gedaan wordt bij een kind. Zo laat ik me tenminste vertellen. Bij die leeshulp kun je de tips in dit stuk misschien goed gebruiken. En wie weet, levert het veel meer vooruitgang op dan je tevoren dacht. Succes!

Advertenties

11 Reacties op “Hart onder de riem voor zwakke lezers (en hun ouders)

  1. zoals u het heeft opgepakt zo heb ik het ook gedaan en soms sluipt het niet lezen erin, en dan herinneren we elkaa reraan.
    de update met leuke boeken van uw site helpen ook echt, hier pikken we vaak boeken uit, die we later bij de bieb kunnen ophalen.
    zoals de piraten van hiernaast echt super

  2. Pingback: Hart onder de riem voor zwakke lezers (en hun o...·

  3. Wat een leuke site is dit! Ik heb ook een jongen die moeilijk leerde lezen. En als veellezende moeder wou ik hem ook graag helpen. We zijn op dezelfde strategie uitgekomen die jij hier beschrijft en dat heeft mijn zoon ook enorm vooruit geholpen. Hij is inmiddels gediagnosticeerd als dyslect, begint morgen in groep 6 en leest al op E6 niveau! Volgens hem heeft zijn dyslexie ook niets met lezen te maken, (want dat is gewoon leuk… 🙂 ) maar vooral met spelling.Zonder alle gezamelijke leeskilometers in Geronimo Stilton weet ik niet waar we nu waren.

  4. Mijn zoon Kasper kon maar niet doorkrijgen, hoe hij de letters aan elkaar moest plakken, later worden in de zinnen. We hebben heel veel geoefend (minimaal half uur per dag), maar de doorslag was ergens in januari, toen hij met een boek op een pard werd gezet en zo met een begeleider achterop ging rijdend lezen. Hij had gelukkig een goede juf, die had naar mij geluisterd, toen ik zei, dat ik niet zo belangrijk vindt hoe snel hij leest, als hij het wel begrijpt. Nu is hij 10, lezen is nog steeds moeilijk (het ligt blijkbaar aan zijn autisme, hij kan niet over een bepaalde drempel), hij leest heel langzaam, maar dat is niet zo erg, omdat zijn begrijpend lezen en wordenschat op erg hoog nieveau zitten. Hardop lezen vind hij verschrikkelijk en dat belemmert hem heel erg, dus van mij hoeft dat ook niet. Hij leest altijd in de auto, soms op de schommel of gewoon lopend door de kamer. In beweging blijkbaar worden zijn hersenen zo geprikkeld, dat het veel makkelijker gaat. Voorlezen en samen lezen vindt hij erg gezellig.

    • Wat goed om te horen hoe het bij jullie gaat. Fijn dat je het hebt gedeeld!
      Nog een vraag: je schrijft dat hij niet hardop hoeft te lezen, omdat hij dat helemaal niet fijn vindt. Maar het viel me op dat hij samen lezen wel fijn vindt. Hoe doen jullie dat?

      • Nou ja, ik was niet echt duidelijk 😉 Voorlezen doe ik zelf als Kasper bijvoorbeeld in bad zit, in eigen bed (en ik dan ik een heerlijk diepe stoel), hij kan dan alleen luisteren. “Samen” lezen we lekker aan elkaar in bed of op de bank geplaakt, ik lees voor, hij kijkt mee. Af een toe lees hij een stukje (enkele zinnen), bijvoorbeeld als er een gesprek in zit, dan moet hij lezen wat een van de personen zegt, het liest met een gek stemmetje, of doen we een (heel kort) spelletje en hij moet bijvoorbeeld “piep” roepen, als er een woord staat die met een bepaalde letter begint, of hem juist hardop lezen, voordat ik het doe (wel op de juiste plek in de zin). Zolang het een spelletje blijft en hij hoeft niet te lange stukken lezen, doet hij graag mee. De enige uitzondering is zijn therapiehond. Voor haar leest hij af een toe wel voor op eigen initiatief. Maar ja, dat is z’n bijzondere hond, dat voor haar doet hij wel eens dingen, die niemand anders mag verwachten 😉 Ze vindt ook alles goed en luistert heel aandachtig naar elk verhaal.

  5. Wat een goed artikel!
    Onze dochter heeft nog een paar dagen groep 3 te gaan en dan na de zomervakantie naar groep 4.
    In groep 1 en 2 en 1e rapport van groep 3 geen vuiltje aan de lucht. Maar bij het tweede rapport schrokken we wel enigszins: DMT, spelling en AVI onvoldoende.
    Vervolgens goede voornemens om thuis wat meer te gaan lezen, maar dat schoot er te vaak bij in.
    Op haar laatste rapport is Avi Start nu Avi M3 geworden en spelling is nu wel voldoende.
    Maar al met al heel belangrijk dat we deze zomervakantie vaak gaan lezen! En op deze site staan heel veel adviezen waar we wat aan hebben. Precies de tips die ik nodig heb. Bedankt!

    • Fijn als de tips helpen! Zo terugdenkend, vind ik dat het vooral gaat om een evenwicht vinden in wel regelmatig samen lezen, maar er zoveel mogelijk plezier en succesgevoel bij hebben. Pakt vast bij iedereen wat anders uit, dus ik ben benieuwd hoe dat bij jullie gaat. Denk ook aan woordspelletjes, spelen met letters (galgje, kwartetten bijvoorbeeld), als ze spelletjes leuk vindt. Succes!

  6. Hallo,
    ik kom terug met een ontdekking 😉
    er is een hele leuke website, een soort bibliotheek voor mensen, die moeite met lezen hebben. Er zijn heleboel luisterboeken beschikbaar en we maken er dankbaar gebruik van. Het is zeker leuk, omdat met Daisy speler of een speciale app mogelijk is om op elke gewenste moment te stoppen en later verder gaan (zonder hele hoofdstuk opnieuw te beluisteren) en de snelheid van afspelen aan te passen zonder de stem te vervormen. Het kost niks, er is wel een hakje: om zich aan te melden is er een medische diagnoze nodig, die verklaard problemen met lezen, dus bijvoorbeeld slechtzien of dyslexie.
    http://www.superboek.nl/

  7. Wat een duidelijk en leuk stuk! Misschien is de zomeruitdaging van Ikvindlezenleuk ook een leuk hulpmiddel deze zomer? Ik vraag kinderen om 3 boeken te lezen in juli&augustus en hun mening te delen via hetrecensieformulier (invullen duurt ongeveer 10 minuten). Elke deelnemer krijgt aan het einde een certificaat en maakt kans op een leuke prijs. Kom eens kijken!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s